Меркаванне. “Квіры супраць геяў”. Як радыкальныя квір-актывісты проста цяпер «сціраюць» геяў і лесбіянак

24 жніўня ў афіцыйным інтэрнэт-часопісе Інстытута Уізерспуна (The Witherspoon Institute) The Public Discourse з’явілася публікацыя, напісаная Гленам Стэнтанам (Glenn T. Stanton), пад назвай «Гей-прайд 2026: лідары прызналіся, што страцілі кантроль над сваім рухам» (Гей-прайд 2026: лідары прызналіся, што страцілі кантроль над сваім рухам). Аўтар артыкула сцвярджае, што ў 2026 годзе вядомыя дзеячы руху, якія стаялі ля яго вытокаў (у прыватнасці, Эндру Саліван і Мэцью Вайнс), публічна выказалі расчараванне і занепакоенасць тым, у якім кірунку развіваецца рух. На іх думку, першапачатковая барацьба за правы гомасексуальных людзей (LGB) выцясняецца больш радыкальнай квір- і транс-павесткай (TQ+).

Гэты матэрыял уяўляе сабой кароткі пераказ Doberman Media арыгінальнага артыкула, а яго поўную версію вы можаце прачытаць па гэтай спасылцы.

У амерыканскай супольнасці, якая змагаецца за правы сексуальных меншасцей, намеціўся глыбокі крызіс ідэнтычнасці, які ахоплівае ўвесь свет. Некалькі ўплывовых лідараў і ідэолагаў руху, якія стаялі ля вытокаў легалізацыі аднаполых шлюбаў, публічна заявілі, што страцілі кантроль над павесткай, якую цяпер цалкам вызначаюць радыкальныя квір-актывісты. На іх думку, барацьба за раўнапраўе гомасексуалаў фактычна прывяла да іх «сцірання» праз адмаўленне біялагічнага полу новай гендарнай тэорыяй.

Ветэраны руху заяўляюць пра «сціранне» геяў і лесбіянак

Адным з першых пра крызіс выказаўся публіцыст Эндру Саліван, які яшчэ ў 1989 годзе апублікаваў першую сур'ёзную прапанову аб легалізацыі аднаполых саюзаў. Яго ідэя палягала ў тым, што інтэграцыя гей-пар у традыцыйны інстытут сям'і стабілізуе грамадства і знізіць градус радыкалізму. Саліван прызнаўся, што ўражаны тым, як хутка пасля 2015 года пачалося разбурэнне першапачатковых асноў ЛГБТ-руху.

Паводле слоў Салівана, квір-актывісты непрыкметна змянілі значэнне слова «гей». Цяпер яно азначае не цягу да свайго біялагічнага полу (same-sex attraction), а цягу да свайго «гендару» (same-gender attraction). Слова «мужчына» ў новай трактоўцы ўключае людзей з маткай і похвай, што пазбаўляе класічнае паняцце гомасексуальнасці ўсялякага фізіялагічнага сэнсу.

«Никто не собирал пресс-конференцию, чтобы объявить, что после 2015 года (когда Верховный суд США легализовал однополые браки) движение за права геев полностью изменило свою суть. Но факт остается фактом: теперь движением управляют “квиры”»

Эндру Саліван, эсэ 2023 года

Апошняй кропляй для Салівана стала афіцыйная заява мэра Нью-Ёрка Зорана Мамдані ад 1 чэрвеня 2026 года. У сваім прайд-звароце чыноўнік згадаў выключна «квір- і транс-людзей», цалкам выключыўшы абрэвіятуру LGB (лесбіянкі, геі, бісексуалы). Саліван канстатаваў: «Вось дзе мы апынуліся… Нас адкінула на 20 гадоў назад».

«Я гей, а не квір»

У канцы чэрвеня 2026 года да дыскусіі далучыўся маладзейшы актывіст Мэцью Вайнз, аўтар уплывовай кнігі 2014 года «Бог і гей-хрысціянін». У сваёй калонцы для The New York Times пад назвай «Я гей, а не квір. Гэта важна» Вайнз заявіў, што канцэпцыя «квір» (літара Q у абрэвіятуры) цалкам выцясняе геяў (літару G).

Чытаць па тэме: «Я гей, а не квір». The New York Times апублікавала эсэ пра тэрміналогію, якое раззлавала (і натхніла) актывістаў

На думку Вайнза, паміж памяркоўнымі гомасексуаламі і радыкальнымі квір-актывістамі ідзе паўнавартасная «светапоглядная вайна». У той час як класічны рух LGB настойваў на прыроджанасці сексуальнай арыентацыі («born this way»), квір-актывісты бачаць у ёй толькі частку агульнага пратэсту супраць сацыяльных нормаў.

Вайнз адкрыта асцерагаецца, што адмова ад біялагічнай бінарнасці ставіць пад пагрозу прававы статус аднаполых шлюбаў. Калі біялагічны пол нерэальны, то сама канцэпцыя «аднаполага» саюза пазбаўляецца прававой асновы. За гэтую пазіцыю Вайнз ужо зазнаў жорсткую крытыку з боку буйных профільных квір-выданняў, такіх як The Advocate і The Washington Blade.

Чаму лозунг «Born This Way» («Народжаны такім») сыходзіць у мінулае

Ідэя аб прыроджанай прыродзе гомасексуальнасці, якая доўгі час служыла галоўным аргументам у барацьбе за грамадзянскія правы, больш не прызнаецца вядучымі актывістамі.

Даследчыца Ліза Дайманд у выступленні на TED яшчэ ў 2018 годзе заклікала адмовіцца ад тэзіса «Born This Way», назваўшы яго неэфектыўным для дасягнення роўнасці. Навуковыя даныя таксама не пацвердзілі тэорыю: у 2019 годзе маштабнае генетычнае даследаванне навукоўцаў з MIT і Гарварда даказала, што «гей-гена» не існуе.

Журналістка The New York Times Лідыя Полгрын таксама адхіліла аргумент пра прыроджанасць гомасексуальнасці, назваўшы яго спрашчэннем, якое пазбаўляе людзей магчымасці «сэксуальнай вынаходлівасці». Замест канцэпцыі фіксаванай арыентацыі ў сучасным актывізме дамінуе «тэорыя сэксуальнай канфігурацыі», якая прадугледжвае абсалютную гнуткасць і флюіднасць ідэнтычнасці.

Чытаць па тэме: Меркаванне. Я гей, а не квір: чаму я маю поўнае права не вучыць новыя тэрміны, не разбірацца ў вашым навамове і жыць шчасліва без вашага адабрэння

У чым сутнасць антрапалагічнага канфлікту

Аналітыкі адзначаюць, што канфлікт унутры руху закладзены ў самой яго структуры. Літары L, G і B (лесбіянкі, геі і бісексуалы) лагічна абапіраюцца на палавую бінарнасць (мужчынскае і жаночае), паколькі цяга да свайго або супрацьлеглага полу немагчымая без прызнання біялагічнай рэальнасці полу. У той жа час літара Q (квір) і шматлікія новыя гендарныя ідэнтычнасці створаны менавіта для разбурэння гэтай бінарнасці.

З-за гэтага адмаўлення біялагічных адрозненняў традыцыйная жаночая гомасексуальнасць фактычна вымываецца з парадку дня. З 2021 года ў амерыканскім дыскурсе сцвярджэнні пра «выміранне традыцыйных лесбіянак» нярэдка кляймуюцца як трансфобныя.