“Мяне прымусілі прызнацца”. Гісторыя квір-курсанта з Беларусі

Пра квір-людзей у беларускіх сілавых структурах амаль не гавораць. Былы курсант МНС Аляксей Паўлюкоў вырашыў парушыць гэтае маўчанне і расказаў DW, як пасля размовы з супрацоўнікам КДБ быў вымушаны пакінуць Беларусь.

“Калі ты гей (у сілавых структурах. – Рэд.), ёсць адчуванне, што ты не можаш быць сабой. Ты не можаш нармальна ні з кім сустракацца, не можаш кахаць. Вельмі вялікія рызыкі”, – прызнаецца беларус Аляксей Паўлюкоў. Ён паступіў на ваенна-медыцынскі факультэт, марачы стаць лекарам у сістэме МНС Беларусі і дапамагаць людзям.

Падчас вучобы яму даводзілася хаваць сваю сексуальную арыентацыю. Пераломным момантам, паводле яго слоў, стала размова з супрацоўнікам КДБ, які вымусіў яго прызнацца, што ён гей, і прымусіў назваць іншых квір-персон сярод курсантаў. Пасля гэтага Аляксей вырашыў з'ехаць з Беларусі.

“Мы не маглі нікому нічога расказваць”

Аляксей скончыў ліцэй пры Міністэрстве па надзвычайных сітуацыях, пасля яму, як аднаму з найлепшых курсантаў, прапанавалі працягнуць вучобу на ваенна-медыцынскім факультэце медуніверсітэта (цяпер Ваенна-медыцынскі інстытут. – Рэд.), які рыхтуе лекараў для сілавых ведамстваў. “Мне проста хацелася стаць лекарам у МНС, дапамагаць людзям, рабіць добрую справу, нягледзячы на ўсё, што адбываецца”, – кажа суразмоўца.

Паводле слоў героя, з першых жа дзён вучобы курсантам давалі зразумець, што любыя праявы нелаяльнасці будуць мець наступствы. Іх распытвалі пра стаўленне да палітыкі і магчымы ўдзел у пратэстах, тэлефоны рэгулярна правяралі, часта без папярэджання.

Аляксей таксама згадвае гісторыю беларускамоўнага курсанта, якога пасля адной з размоў з сілавікамі адвезлі ў міліцыю: “Пасля гэтага ён не перастаў размаўляць па-беларуску, але стаў значна часцей пераходзіць на рускую мову”.

У самога Аляксея пачатак вучобы супаў з перыядам прыняцця сябе, першымі сур’ёзнымі адносінамі і неабходнасцю іх хаваць: “Я тады толькі пачаў усведамляць сябе. Я сустракаўся з хлопцам, ён таксама быў з “ваенкі”. Такая краіна, мы не маглі нікому нічога расказваць”.

Паводле суразмоўцы, усё гэта разам з жорсткай вайсковай дысцыплінай і напружанай вучобай выклікала ў яго моцны стрэс. А трыгерам, пасля якога ён вырашыў з'ехаць з Беларусі, стала размова з супрацоўнікам КДБ.

“Ён прымусіў мяне прызнацца”

“Гэта была вельмі траўматычная падзея ў маім жыцці”, – прызнаецца Аляксей. Ён згадвае, што спачатку сілавік задаваў пытанні пра палітыку, пра падзеі 2020 года, пачынаў ціснуць на яго: “не скажаш — мы самі ўсё знойдзем”.

Затым супрацоўнік КДБ загадаў разблакіраваць тэлефон і адключыць дадатковую абарону ў Telegram. Пазней, паводле слоў Аляксея, ён зразумеў, што ў яго акаўнт заходзілі з іншай прылады. Таксама сілавік убачыў, што Аляксей спампоўваў праграму для знаёмстваў геяў. “Ён прымусіў мяне прызнацца, што я гей, пытаўся, каго яшчэ з курсантаў я ведаю”, – згадвае Аляксей. 

Паводле яго слоў, на працягу ўсёй размовы супрацоўнік КДБ ужываў абразлівыя выразы і сцвярджаў, што яму ўжо вядома пра іншых ЛГБТК+-людзей на іх факультэце. У нейкі момант Аляксей назваў чалавека, якога дапытвалі да яго і чыё прозвішча было напісана на аркушы ў тэчцы сілавіка.

“Ён знайшоў перапіску з маім знаёмым, смяяўся з яе і фатаграфаваў паведамленні на свой тэлефон”, — расказвае Аляксей.

Напрыканцы супрацоўнік КДБ сказаў, што не ён будзе прымаць рашэнне аб лёсе курсанта, але неўзабаве прыйдзе да яго яшчэ раз. “Я выйшаў і зразумеў, што з’язджаю з Беларусі. Я стаміўся ад усяго гэтага. Гэта мяне дабіла”, – кажа суразмоўца.

“Іх задача — прымусіць супрацоўнічаць”

Аляксей лічыць, што супрацоўнік КДБ выйшаў на яго праз ланцужок знаёмстваў і кантактаў іншых квір-людзей, імаверна, адзін з іх мог трапіць у поле зроку сілавікоў пасля ўдзелу ў пратэстах.

“Затрымалі аднаго хлопца, забралі тэлефон і па перапісках пачалі выходзіць на іншых, – мяркуе суразмоўца. – Яны (сілавікі. – Рэд.) прыходзяць, пачынаюць задаваць пытанні, капаць, шукаць сувязі. Мне здаецца, іх задача – зрабіць людзей больш лаяльнымі або прымусіць супрацоўнічаць”. Аляксей упэўнены, што, калі б ён застаўся ў Беларусі, яго б таксама, верагодна, пачалі шантажаваць і схіляць да супрацоўніцтва.

“Я баюся ўявіць, што было б, калі б гэтая сітуацыя адбылася цяпер, калі выйшаў закон (які ўводзіць адміністрацыйную адказнасць за “за прапаганду гомасексуальных адносін”. – Рэд.)”, – кажа Аляксей.

Ён адзначае, што ў сілавых і дзяржаўных структурах ёсць нямала квір-персон, але яны вымушаныя гэта хаваць і прыстасоўвацца.

“Я б не хацеў, каб нехта перажыў досвед, падобны да майго”

Чаму квір-людзі ідуць вучыцца на спецыяльнасці, звязаныя з вайсковымі і сілавымі структурамі? Аляксей лічыць, што многія проста не ўяўляюць, што іх чакае. “Нідзе няма інфармацыі, што там так ціснуць на квір-персон. Бывае, прыходзяць не адразу: да мяне прыйшлі праз год, да майго сябра — праз чатыры гады”, – распавядае ён.

Паводле слоў Аляксея, многіх курсантаў утрымліваюць і фінансавыя абавязацельствы перад дзяржавай: яны падпісваюць кантракт, а дзяржава аплачвае іх навучанне, пражыванне, форму, утрыманне.  У выпадку адлічэння частку гэтых выдаткаў могуць запатрабаваць кампенсаваць. “Гэта проста нейкая непад’ёмная сума”, – кажа Аляксей.

Пасля пераезду ў Польшчу Аляксею спатрэбіўся час, каб аднавіцца пасля перажытага. Цяпер ён паступіў у Ягелонскі ўніверсітэт у Кракаве, дзе будзе вывучаць біятэхналогіі.

Аляксей вырашыў расказаць сваю гісторыю публічна, таму што лічыць тэму квір-людзей у беларускіх сілавых структурах практычна нябачнай. “Напэўна, мая гісторыя — адна з першых, расказаных чалавекам, які сам гэта перажыў. Для мяне важна, каб людзі пра гэта пачулі, — адзначае Аляксей. — Я б не хацеў, каб нехта перажыў досвед, падобны да майго”.

Таццяна Гаргалык / Deutsche Welle