Прызыў і мабілізацыя ў Маскве: як мужчыну падрыхтавацца да восені 2026 года

Прэзідэнт Украіны папярэджвае, што Расія можа абвясціць новую мабілізацыю пасля выбараў у Дзяржаўную думу гэтай восенню. Зяленскі лічыць, што Масква можа мабілізаваць да 500 тысяч новых ваеннаслужачых. Латвійская разведка таксама прагназуе, што тады імавернасць мабілізацыі ўзрасце. Таксама крыніцы незалежных расійскіх выданняў «Медуза», «Важные истории» і «Верстка» сцвярджаюць, што расійскія чыноўнікі пачынаюць абмяркоўваць новую мабілізацыю, паколькі колькасць ахвотных служыць ва ўзброеных сілах Расіі змяншаецца.

І без гэтых навін кожную восень маскоўскія прызыўнікі і запаснікі сутыкаюцца з унікальнымі выклікамі. У сталіцы РФ дзейнічае Адзіны пункт прызыву (АПП) — больш жорсткая структура ў параўнанні са звычайнымі ваенкаматамі, а сістэма кантролю ўключае выкарыстанне камер у метро і спісаў «ухілістаў».

1. Ці варта чакаць новай хвалі аблаў і што рабіць пры затрыманні?

Хоць вясной 2026 года паведамленняў пра аблавы стала менш, іх механізм змяніўся: цяпер паліцыя шукае не выпадковых людзей, а канкрэтных асоб з маскоўскага «спіса ўхілістаў». У гэты спіс трапляюць тыя, хто не з’явіўся па позве або ўжо мае рашэнне аб прызыве.

Як падрыхтавацца да магчымага затрымання:

• Пазбягайце рызык: Па магчымасці пакіньце Маскву на перыяд адпраўленняў або хаця б не карыстайцеся метро.
• Збярыце «тэчку бяспекі»: Насіце з сабой копіі ўсіх заяў, скаргаў і дакументаў, якія пацвярджаюць абскарджанне рашэння аб прызыве.
• Аформіце даверанасць: Укажыце ў ёй права блізкага чалавека прадстаўляць вашы інтарэсы менавіта ў Адзіным пункце прызыву.
• Выкарыстоўвайце кнопачны тэлефон: Смартфоны ў АПП часта забіраюць, а кнопачныя прылады могуць дазволіць пакінуць.

Калі вас затрымалі і рашэнне аб прызыве не прыпынена, існуе рызыка неадкладнай дастаўкі на зборны пункт.

2. Як паводзіць сябе пры прымусе да медыцынскага агляду (МА)?

Увесну 2026 года адной з галоўных праблем стаў прымус да МА студэнтаў-выпускнікоў і тых, хто падаў на АГС. Нягледзячы на тое, што закон забараняе МА ў такіх выпадках, практыка працягваецца. Юрысты раяць альбо часова з'ехаць з горада, альбо адмаўляцца ад праходжання МА на месцы. За адмову могуць аштрафаваць, але гэты штраф можна і трэба абскардзіць праз праваабаронцаў.

3. Цяжкасці з адтэрміноўкай у сувязі з навучаннем

Нават пры выкананні ўсіх умоў маскоўскія прызыўнікі сутыкаюцца з адмовамі ў адтэрміноўцы. Асноўныя групы рызыкі:

• Тыя, хто паступіў у аспірантуру не адразу пасля магістратуры.
• Тыя, хто паступіў у ВНУ не ў год заканчэння школы.
• Студэнты каледжаў (СПО).

Калі ў вас ёсць перапынак у навучанні, рэкамендуецца загадзя падрыхтаваць запасны план: змяніць рэгіён, падаць заяву на АГС або збіраць медыцынскія дакументы для вызвалення па стане здароўя.

4. Альтэрнатыўная грамадзянская служба (АГС) у Маскве

Дамагчыся АГС у Маскве стала складаней праз адвольныя адмовы і паўторныя камісіі ў ЕПП. Тым не менш гэта магчыма: у 2026 годзе службу праходзяць як мінімум 73 чалавекі.

Важна: калі вам адмовілі ў АГС, рашэнне трэба неадкладна абскардзіць у судзе. Пакуль ідзе разгляд справы, вас не маюць права прызваць. Пасля адмовы ў судзе можна адразу падаць новую заяву на АГС.

5. Ці варта пераязджаць у іншы рэгіён?

Пераезд — не ўніверсальны сродак. Перад зменай ваенкамата трэба вывучыць практыку канкрэтнага рэгіёна (наколькі часта там ухваляюць АГС або як працуюць суды). Рызыкі пераезду:

• Неабходнасць рэгістрацыі і перадачы асабістай справы патрабуе часу.
• Калі рашэнне аб прызыве ўжо вынесена, яно фармальна дзейнічае па ўсёй краіне.

6. Новая хваля мабілізацыі: чаго чакаць запаснікам?

Хоць многія эксперты сумняваюцца ў планах уладаў наконт новай хвалі, падрыхтоўка не будзе лішняй. У дачыненні да запаснікаў у Маскве могуць ужыць тыя ж метады, што і да прызыўнікоў: вышук з дапамогай камер у метро і затрыманні з удзелам паліцыі.

Рэкамендацыі для запаснікоў:

• Не прымайце рашэнняў пад ціскам і не падпісвайце кантракт у ваенкамаце, калі вас выклікалі «для ўдакладнення даных».
• Загадзя падрыхтуйце дакументы для абароны сваіх правоў.
• У выпадку пачатку мабілізацыі пераезд у невялікі населены пункт можа быць больш эфектыўным, бо ў Маскве рызыка трапіць пад аблаву вышэйшая.

Каб мець пастаянны доступ да інструкцый нават пры адсутнасці інтэрнэту, рэкамендуецца спампаваць мабільную праграму праваабарончых арганізацый.

Калі вы не хочаце ваяваць, у вас ёсць пытанні наконт афармлення альтэрнатыўнай грамадзянскай службы (АГС), патрэбна дапамога ў барацьбе са свавольствам у арміі і парады юрыстаў па абскарджанні розных парушэнняў падчас прызыву — звярніцеся у «Закліку да сумлення», эксперты праекта кансультуюць бясплатна.

Рэкамендацыя ад Doberman Media

Проект “Мигалка” добавили новую категорию уведомлений — аблавы на ваеннаабавязаных. Цяпер інфармацыю пра іх у «Мігалку» будуць перадаваць валанцёры і ўдзельнікі супольнасці ДСО. 

ДСО з 2013 года бясплатна кансультуе расіян па пытаннях прызыву, мабілізацыі і адмовы ад вайсковай службы, а з пачатку поўнамаштабнага ўварвання дапамагае не толькі прызыўнікам, але і тым, хто ўжо апынуўся на фронце. 

Цяпер «Мігалка» будзе маніторыць публічныя крыніцы і дасылаць апавяшчэнні, калі медыя ці іншыя праекты пішуць пра аблавы. Вы таксама можаце паведаміць пра аблаву наўпрост у бот «Мігалкі».

Калі вам патрэбная дапамога або кансультацыя наконт адмовы ад вайсковай службы, пішыце ў бот ДСО, а калі хочаце імгненна даведвацца пра аблавы і папярэджваць пра іх іншых — падпісвайцеся на бот «Мігалкі».

Акрамя аблаў на ваеннаабавязаных, у Мігалцы ёсць апавяшчэнні пра паліцэйскую актыўнасць, не звязаную з прызывам (праверкі дакументаў, рэйды і масавыя затрыманні), а таксама пра атакі дронаў, ракетныя абстрэлы і абмежаванні інтэрнэту.