«Хто паверыць гею?». Чаму ахвярам хатняга гвалту ў гей-парах цяжэй уратавацца ад тырана

Чаму ЛГБТК-людзі радзей паведамляюць пра аб’юз у адносінах і з якімі нябачнымі бар’ерамі яны сутыкаюцца пры спробе сысці ад партнёра-тыраніна? Псіхатэрапеўт Кэйці Гіліс разбірае рэальныя гісторыі пацярпелых, уплыў «стрэсу меншасці» і сляпыя зоны сістэмы дапамогі.

Эрык сядзеў у кабінеце псіхатэрапеўта і маўчаў.

— Я ведаю, усім здаецца, што выхад відавочны, — нарэшце прамовіў ён. — Маўляў, устаў і пайшоў. Але людзі зусім не бачаць, што пачынаецца пасля. Яны не ўяўляюць, чаго вартая нават спроба.

Яго партнёр ператварыў яго жыццё ў кашмар, рэгулярна пагражаючы «аўтынгам»: ён абяцаў расказаць усім пра дэталі іх адносін і пра арыентацыю Эрыка. Для Эрыка гэта азначала б імгненную страту працы і крах надзеяў на частковую апеку над дачкой ад папярэдняга шлюбу.

Толькі Эрык заікнуўся пра расставанне, як партнёр тут жа ўключаў класічны газлайтынг: «Хто ўвогуле паверыць гею, які скардзіцца на гвалт?» А яшчэ горш — ціснуў на сумленне: «Сыдзеш — толькі пацвердзiш усе брудныя стэрэатыпы пра аднаполыя пары, якія і так ёсць у грамадстве».

— Я ўжо сам не разумею, што рэальна, а што не, — прызнаваўся Эрык. — Частка мяне крычыць, што гэта пекла і трэба ўцякаць. А другая шэпча, што сысці проста нерэальна.

Эрык заставаўся не таму, што быў «слабым» або не заўважаў небяспеку. Ён заставаўся таму, што гады ізаляцыі, псіхалагічнага ціску і поўная адсутнасць падтрымкі з боку рабілі ўцёкі смяротна небяспечнымі для яго кар’еры, сям’і і будучыні.

Падвойная пастка: траўма плюс стыгма

Пайсці з таксічных або аб’юзіўных адносін страшна любому чалавеку. Але для ЛГБТК-пацярпелых гэты шлях усцелены дадатковымі мінамі, якіх большасць людзей не заўважае.

Псіхатэрапеўты, якія працуюць з траўмамі і ЛГБТК-кліентамі, часта назіраюць так званае падвойнае пакутаванне: спачатку чалавек адчувае боль ад самога гвалту, а зверху на яго абрушваецца цяжар грамадскай стыгмы.

Аб’юзеры выдатна гэта разумеюць і майстэрскі выкарыстоўваюць уразлівасці сістэмы супраць ахвяры:

Запужванне «разгалошваннем»: пагрозы расказаць пра сакрэты на працы, у сям’і або сярод сяброў.

Абясцэньванне: убіванне думкі, што паліцыя, суды і крызісныя цэнтры сустрэнуць скаргі насмешкамі.

Пачуццё фальшывага сораму: часам ахвяры маўчаць да апошняга, баючыся «падставіць» усё сваё супольніцтва і прыцягнуць да яго лішні негатыў.

Сляпая зона грамадства

Доўгі час лічылася, што хатні гвалт — гэта праблема выключна гетэрасексуальных пар. Саму тэму аб’юзу ў негетэрасексуальных адносінах навукоўцы пачалі вывучаць зусім нядаўна.

Маштаб праблемы выявіўся толькі ў пачатку 2010-х гадоў, калі Цэнтры па кантролі і прафілактыцы захворванняў ЗША (CDC) апублікавалі беспрэцэдэнтнае маштабнае даследаванне. Лічбы шакавалі: аказалася, што лесбійкі і бісексуальныя мужчыны сутыкаюцца з жорсткім фізічным гвалтам нават часцей, чым гетэрасексуальныя людзі.

Але статыстыка — статыстыкай, а рэальнасць уладкаваная інакш. Нягледзячы на жахлівыя рызыкі, пераважная большасць крызісных цэнтраў, гарачых ліній і службаў дапамогі дагэтуль не ўмеюць працаваць з ЛГБТК-пацярпелымі, пакідаючы іх адзін на адзін са сваёй бядой.

P.S. Гэты ўрыўак часткова ўзяты з кнігі Кейці Гіліс (Kaytee Gillis, LCSW), ліцэнзаванага клінічнага сацыяльнага работніка, псіхатэрапеўта і спецыяліста па працы з траўмамі. Назва арыгінала: Invisible Bruises: How a Better Understanding of the Patterns of Domestic Violence Can Help Survivors Navigate the Legal System («Невидимые синяки: как лучшее понимание закономерностей домашнего насилия может помочь пострадавшим ориентироваться в правовой системе»). Подготовлено по материалам журнала (с) Psychology Today