“Спачатку была эйфарыя, а потым мяне накрыла”. Як ЛГБТК-персоны з Расіі атрымліваюць прытулак у Аргенціне — і як жывуць у краіне, якая змяняецца

Гэта матэрыял Настоящего Времени

За апошнія чатыры гады расіяне ў Аргенціне сталі асноўнымі просьбітамі палітычнага прытулку. Паводле даных Co.Na.Re. (Нацыянальнай камісіі па справах бежанцаў), справы грамадзян Расіі складаюць 55% ад агульнай колькасці. Усяго ад расіян са студзеня 2022-га па снежань 2025 года паступіла 3213 зваротаў. Камісія не абнародуе колькасць станоўчых рашэнняў па краінах, але, паводле агульнай статыстыкі, больш як 50% просьбітаў пасля чакання, якое можа заняць не адзін год, атрымліваюць статус бежанца. Большасць расіян, якія атрымалі гэты статус, — прадстаўнікі ЛГБТК+-супольнасці. Інфармацыю пра тое, што адмовы па квір-справах у Co.Na.Re. здараюцца надзвычай рэдка, пацвердзілі Настоящему Времени у “Аргенцінскай федэрацыі ЛГБТ+” (Federación Argentina LGBT+).

Статыстыку за 2026 год пакуль не публікавалі, аднак юрыстка Анастасія Даміні, якая ў Буэнас-Айрэсе займаецца суправаджэннем рускамоўных мігрантаў і бежанцаў, а таксама каардынуе для іх групу падтрымкі пры “Аргенцінскай федэрацыі ЛГБТ+”, распавяла Настоящему Времени, што ў другой палове 2025 года паток квір-людзей з Расіі ў Аргенціну пасля некаторага зацішша зноў пачаў павялічвацца. На эміграцыю цяпер вырашаюцца тыя, хто адкладаў да апошняга.

Дзве мамы Дзімы

Лесбіянкі Маргарыта і Алена – адны са шматлікіх расійскіх квір-бежанцаў у Аргенціне. Яны разам ужо амаль дваццаць гадоў. З двухгадовым сынам Дзімам Маргарыта і Алена прыляцелі ў Буэнас-Айрэс 9 снежня 2022 года – праз чатыры дні пасля таго, як Пуцін падпісаў закон аб поўнай забароне ўсяго, што расійскія ўлады называюць “ЛГБТ-прапагандай”.

“У мяне былі панічныя атакі. Я прачыналася ўначы з думкай, што Лену забяруць [на вайну] па позве як лекарку, а сына адбяруць. Бо паводле расійскіх дакументаў я для Дзімы ніхто, чужая цётка”, – успамінае Маргарыта.

Паводле яе назіранняў, і без таго гамафобнае расійскае грамадства з пачаткам вялікай вайны супраць Украіны пачало імкліва радыкалізавацца: “На дзіцячых пляцоўках да мяне падыходзілі і пыталіся, кім я даводжуся дзіцяці, калі ў яго ўжо ёсць другая мама. Калі мы ўдваіх гулялі з вазком, бабулі падзывалі ўнукаў, шапталі ім на вуха, пасля чаго яны падбягалі да нас з Ленай і пыталіся, хто з нас мама. У Дзімы прыгожыя кучаравыя валасы. Мы доўга яго не стрыглі. І раптам усе дзеці на пляцоўцы (дакладна не без падказкі бацькоў) пачалі называць Дзіму дзяўчынкай. Я сто разоў тлумачыла, што ён хлопчык, – бескарысна. У мяне валасы варушыліся ад жаху”.

У канцы верасня 2022-га Алене, хірургу паводле прафесіі, сапраўды прыйшла позва ў ваенкамат. Сям'я ў той момант жыла ў здымнай кватэры ў вялікім горадзе ў еўрапейскай частцы Расіі. Маргарыта сядзела з дзіцем. Алена працавала ў бальніцы. Усе грошы ўкладвалі ў дом, які будаваўся і які яны набылі ў іпатэку. “У ваенкамат я не пайшла. Баялася, што назад мяне ўжо не адпусцяць. Я чула пра выпадкі, калі забіралі маці-адзіночак”, – распавядае Алена.

За месяц пара прадала ўсё, што магла: машыну, ровары, асабістыя рэчы. Выставілі на продаж дом, які быў амаль дабудаваны, і ў канцы кастрычніка 2022 года вылецелі праз Беларусь у Турцыю пад праклёны сваякоў. Яны называлі Маргарыту і Алену “здрадніцамі радзімы”. Рашэнне эміграваць выклікала ў сем'яў лесбіянак такое ж моцнае непрыманне, як іх сексуальная арыентацыя і рамантычныя адносіны.

Маргарыта і Алена родам з невялікага горада на поўначы Расіі. Яны пазнаёміліся ў школе і хутка сталі найлепшымі сяброўкамі. Пасля выпускнога працягвалі шмат размаўляць, хоць і на адлегласці. “У нас быў мільён лістоў. Мы ніколі не гублялі сувязі”, – успамінае Маргарыта, якая на год пасля школы з'ехала па абмене ў Германію. Алена паступіла на медыцынскі факультэт у іншым горадзе. У абедзвюх дзяўчат на той час быў досвед працяглых адносін з мужчынамі.

Пасля вяртання з Германіі Маргарыта перавялася на завочнае аддзяленне і з’ехала ў горад, дзе вучылася Алена. Там пасялілася да Алены ў інтэрнат. “Спачатку ў пакоі нас было чацвёра, а потым мы з Маргарытай засталіся ўдваіх. І ў той момант зразумелі, што насамрэч мы зусім не сяброўкі. І ўжо вельмі даўно. Але да нас, дзяўчат з кансерватыўных сем’яў, гэта ніяк не даходзіла. Наша звыклая эмацыйная блізкасць стала яшчэ і фізічнай. Вось і ўсё”, – кажа Алена. Свае адносіны яны ад усіх хавалі. Пасля заканчэння ВНУ прыйшоў час вяртацца ў родны горад. Алену чакала інтэрнатура.

Наступныя некалькі гадоў дзяўчаты называюць “пеклам”. Кантроль з боку бацькоў быў татальны: “Бачылі, што ты ішла з дзяўчынай за руку. Ты разумееш, што мне сорамна перад знаёмымі? Ты дома начуеш? А давай я цябе правяду? А чаму ў цябе вокны не свецяцца? А я тут выпадкова ў тваім раёне гуляю. Адчыніш дзверы? А замуж калі? А дзеці? Ужо пара”. Закаханыя сустракаліся ўпотай і па начах. Пра тое, што яны сустракаюцца, ведаў толькі найлепшы сябар Маргарыты.

Калі Алена скончыла інтэрнатуру і адпрацавала належны пасля вучобы тэрмін, пара нарэшце змагла пераехаць у іншы расійскі рэгіён. Яны хацелі перастаць хавацца і проста жыць разам. Але неўзабаве ў тым жа горадзе купілі дом бацькі Маргарыты. Маці запатрабавала ад дзяўчыны растлумачыць, кім ёй даводзіцца Алена. Тая адказала, што сям'ёй. “Яна пракляла мяне. Сказала, што лепш бы мяне не нараджала. Хацела, каб я прадала аднапакаёвую кватэру, якую яны з бацькам мне купілі, і аддала грошы. Я так і зрабіла. Пасля гэтага маці тры гады са мной не размаўляла”, – успамінае Маргарыта.

Праблемы праз сексуальную арыентацыю здараліся ў дзяўчат і на працы. У бальніцы да Алены ўвесь час чапляўся галоўны ўрач. Як пазней высветлілася, ён разарваў адносіны з уласнай дачкой праз тое, што яна была лесбіянкай, і негатыўна ставіўся да падначаленых, калі падазраваў, што яны квір-людзі. Маргарыце давялося звольніцца з крамы, дзе яна працавала на кіруючай пасадзе. Кіраўніцтва прымусіла яе гэта зрабіць пасля таго, як адна з калегаў учыніла ёй аўтынг.

Маргарыта наладзіла адносіны з маці толькі за год да смерці апошняй ад раку. У той момант пара якраз чакала сына Дзіму. У 2019 годзе Алене ўдалося зацяжарыць з пятай спробы ЭКА. На гэта спатрэбіліся чатыры гады: “Я спрабавала атрымаць квоту, каб хаця б часткова пакрыць кошт працэдуры. Прыходжу, тлумачу, што я лекарка, здаровая адзінокая жанчына. Хачу зрабіць ЭКА. А чаму вы хочаце ЭКА? А можа, вы лесбіянка? А як вы потым растлумачыце дзіцяці, адкуль яно ўзялося? Адна з калег абвінаваціла мяне ў тым, што мы спрабуем заняць месца тых, каму ЭКА нібыта больш патрэбнае”.

Цяпер Дзіму шэсць гадоў, ён пайшоў у першы клас аргенцінскай школы. Маргарыта і Алена пажаніліся ў Буэнас-Айрэсе ў сакавіку 2023 года, а ў снежні 2024-га ім надалі статус бежанак як прадстаўніцам ЛГБТ-супольнасці. Цяпер Маргарыта рыхтуецца афіцыйна ўсынавіць Дзіму, каб ва ўсіх дакументах хлопчыка ў графе “бацькі”, як яны з Аленай і хацелі ад самага пачатку, былі пазначаныя імёны дзвюх мам.

З моманту інтэрв'ю ў Co.Na.Re. і да атрымання статусу бежанак і дазволу на жыхарства мінула паўтара года. Цяпер сям'я жыве ў Буэнас-Айрэсе. Мамы Дзімы ўжо падалі дакументы на атрыманне аргенцінскага грамадзянства, сам ён зможа зрабіць гэта толькі пасля дасягнення паўналецця. Дзяўчаты прызнаюцца, што, нягледзячы на ўсе цяжкасці эміграцыі, адчуваюць сябе ў новай краіне нашмат камфортней, чым на радзіме. Жывуць, нічога ні ад каго не хаваючы. Дапамогі для бежанцаў у Аргенціне няма. Расіянкі працуюць дыстанцыйна. Запісваючы сына ў дзяржаўны дзіцячы садок і школу, яны пазначылі ў дакументах, што ў яго дзве мамы, — і не сутыкнуліся ні з якім неразуменнем.

Аргенціна легалізавала аднаполыя шлюбы яшчэ ў 2010 годзе — першай у Лацінскай Амерыцы. Аднаполыя пары тут могуць мець і ўсынаўляць дзяцей. У краіне дазволены гендарны пераход. Буэнас-Айрэс неаднаразова называлі адным з найбольш gay-friendly гарадоў Лацінскай Амерыкі. У аргенцінскай сталіцы нават ёсць станцыя метро, названая ў гонар адкрытага гея і змагара за правы ЛГБТК-людзей Карласа Хаўрэгі. Таму, калі ў Расіі спачатку заканадаўча забаранілі трансгендарны пераход, а ў лістападзе 2023 года Вярхоўны суд абвясціў “міжнародны рух ЛГБТ” “экстрэмісцкім”, менавіта Аргенціна стала адным з асноўных напрамкаў квір-эміграцыі.

“Спачатку была эйфарыя, а потым я прарыдаў некалькі тыдняў”. Ахра

“У Co.Na.Re. (Нацыянальнай камісіі па справах бежанцаў) мне задавалі вельмі асабістыя і падрабязныя пытанні, але рабілі гэта максімальна тактоўна і добразычліва. Пыталіся пра тое, як і калі я ўсвядоміў сябе геем. Пра першы сексуальны досвед. Я расказаў, як мне пагражалі і як мяне пераследавалі. Прызначаная дзяржавай адвакатка плакала падчас майго двухгадзіннага інтэрв’ю”, — успамінае Ахра — абхаз, які 12 гадоў пражыў у Расіі.

Ён прыехаў у Маскву з Абхазіі ў канцы двухтысячных адразу пасля школы. “Я жыў у рознай Маскве. Яна мянялася. І вельмі моцна. У першыя гады я асабліва не хаваў сваю сексуальную арыентацыю. Акрамя таго, у гастраноміі, дзе я працую, заўсёды больш жанчын. А дзе менш мужчын, там менш праблем”, – кажа Ахра. Паводле яго слоў, сітуацыя пачала пагаршацца ў 2012 годзе, калі пасля перапынку прэзідэнтам зноў стаў Пуцін, у краіне задушылі пратэсты і распрацавалі самы першы закон аб “прапагандзе ЛГБТ” сярод непаўналетніх.

Малады чалавек паспрабаваў вярнуцца на радзіму. Там яго прымусова зрабілі аўтынг і пагражалі забіць. Пагражалі яго сям’і. Гамафобію ў Абхазіі Ахра называе “татальнай” і “пячорнай”. Ён асцерагаецца публічна расказваць гісторыю свайго пераследу: на радзіме застаюцца сваякі. Каб не падвяргаць іх небяспецы, Ахра з таго часу вымушана не падтрымлівае сувязі з сям’ёй.

Ён свабодна размаўляе па-абхазску, па-руску і па-англійску. Вывучае іспанскую. Ахра некалькі гадоў працаваў у амерыканскай кампаніі за межамі Расіі. Там яго і заспеў пачатак поўнамаштабнай вайны супраць Украіны: “Для мяне гэта найглыбейшая трагедыя. Я нарадзіўся ў разгар грузіна-абхазскай вайны. Слова “вайна” я заўсёды вымаўляў толькі ў кантэксце таго, што падобнае ніколі не павінна паўтарыцца. Калі Расія напала на Украіну, я прыйшоў у офіс і сказаў, што ў Маскву ні за што не вярнуся. Пасля заканчэння кантракта кіраўніцтва дало ўкраінцам і расіянам магчымасць назваць у якасці канчатковага пункта любы аэрапорт”.

Аргенціну Ахра выбраў праз бязвізавы рэжым. Амаль нічога пра яе не ведаў. Прыляцеў у Буэнас-Айрэс у чэрвені 2022 года ў адпачынак на два месяцы: прыйсці ў сябе і вырашыць, што рабіць далей. Ахру так уразілі горад і прыязнае стаўленне мясцовых жыхароў да ЛГБТК+-людзей, што праз дзесяць дзён ён падаў дакументы на атрыманне статусу бежанца. У канцы 2024-га Ахра атрымаў часовы від на жыхарства, а яшчэ праз год – аргенцінскае грамадзянства.

“Спачатку была эйфарыя, а потым мяне накрыла. Я прарыдаў некалькі тыдняў. Калі здарылася ўся гэтая гісторыя з пераследам у Абхазіі, я ўключыў рэжым выжывання і не дазволіў сабе прачуць яе. А цяпер, калі нарэшце цыкл завяршыўся і я апынуўся ў бяспецы, увесь боль і страх вызваліліся. Я нібыта зноў гэта перажыў. Адчуў усім целам. Цяпер мне ўжо лягчэй”, — расказвае Ахра.

У Буэнас-Айрэсе ў бежанца з'явілася “сям'я” – так ён называе вялікую кампанію блізкіх, пераважна рускамоўных сяброў. Яны падтрымліваюць адно аднаго. Разам з імі ён хадзіў і на свой першы аргенцінскі прайд: “У мяне такое адчуванне, што квір-персоны складаюць працэнтаў трыццаць ад усіх новых расійскіх эмігрантаў у Буэнас-Айрэсе. Нас сапраўды шмат. Я бачу гэта па сябрах, знаёмых, кліентах. А яшчэ я заўважаю, як гетэрасексуальныя расійскія эмігранты, якія раней нейтральна ставіліся да квір-людзей, пасля пераезду ў Аргенціну сталі нашмат больш фрэндлі. Таму што асяроддзе мяняе”.

ВНЖ з дыягназам “ВІЧ”

Віталь Панфёраў адкрыта гаворыць пра свой ВІЧ-станоўчы статус. Дзякуючы гэтаму статусу расіянін змог легалізавацца ў Буэнас-Айрэсе і ўжо аднойчы падоўжыў часовае рэзідэнцтва. Пра тое, што любы мігрант у Аргенціне мае права запытаць ВНЖ на медыцынскіх падставах, Панфёраў даведаўся, калі першапачатковы план легалізацыі па студэнцкай візе праваліўся, а прасіць статус бежанца як гей ён прынцыпова не хацеў.

Віталь Панфёраў родам з падмаскоўнага Жукоўскага. Паводле адукацыі – юрыст. У Расіі, дзе Віталь пражыў 25 гадоў, пра яго сексуальную арыентацыю ведалі сябры і бацькі. Але пра тое, каб жыць адкрыта, нельга было і марыць. Усе свае рамантычныя адносіны Віталь хаваў. Ён пакінуў Расію разам са сваім тагачасным маладым чалавекам. У снежні 2022 года яны ажаніліся ў ПАР, а ў пачатку 2023-га перабраліся ў Аргенціну.

Дзеля студэнцкай візы абодва пайшлі вучыцца ў прыватную школу мультымедыйнага мастацтва, навучанне ў якой каштавала прыкладна $70 у месяц з чалавека. Але праз паўгода маладыя людзі рассталіся — праз фінансавыя праблемы і хатні гвалт. Бізнес па вырабе свечак, які яны збіраліся распачаць, паўнавартасна запусціць не ўдалося. Зберажэнні заканчваліся. Паводле слоў Панфёрава, былы муж злоўжываў алкаголем і збіваў яго. Пазней расіянін заявіў на экс-мужа ў офіс па пытаннях хатняга гвалту пры Вярхоўным судзе. Віталю ўсталявалі на тэлефон трывожную кнопку. Суд забараніў агрэсару набліжацца да пацярпелага бліжэй чым на 300 метраў, іншага пакарання ён не панёс.

У канцы 2023 года ў Аргенціне да ўлады прыйшоў урад ультраправага прэзідэнта Хаўера Мілея. Эканамічная палітыка радыкальна змянілася, і жыццё ў краіне пачало імкліва даражэць у доларавым эквіваленце. Па статыстыцы, у рэйтынгу самых дарагіх для жыцця гарадоў Паўднёвай Амерыкі Буэнас-Айрэс займае другое месца, адразу пасля сталіцы Уругвая Мантэвідэа. Усвядоміўшы, што плаціць за вучобу больш няма чым, Віталь пачаў шукаць іншыя варыянты легалізацыі. Паралельна ў яго завязаліся непрацяглыя адносіны з аргенцінцам. Яны скончыліся ў лютым 2024 года станоўчым тэстам на ВІЧ. “Калі я прыйшоў яго здаваць, патлумачыў доктару, што я гей і што ў мяне быў неабаронены сэкс з мужчынам. У Расіі я б ніколі не наважыўся такое расказаць. А тут доктар адрэагаваў на пачутае абсалютна нармальна. Памятаю, як мяне гэта ўразіла”, – прызнаецца Віталь. Ён упэўнены, што заразіўся ВІЧ ужо ў Аргенціне. Да эміграцыі ён праходзіў тэставанне, яго былы муж таксама – вынікі былі адмоўнымі.

Калі ў Расіі, якая ўваходзіць у сусветны топ-5 паводле колькасці ВІЧ-інфікаваных, мігрантаў са станоўчым статусам могуць дэпартаваць, нават калі яны пражылі ў краіне шмат гадоў (ім адмаўляюцца падаўжаць дазвол на жыхарства), то ў Аргенціне Панфёраў адразу ж пачаў атрымліваць лекі. Згодна з мясцовым “Нацыянальным закону аб ВІЧ, вірусных гепатытах, іншых інфекцыях, якія перадаюцца палавым шляхам, і аб туберкулёзе” абсалютна ўсе людзі, якія жывуць на тэрыторыі Аргенціны, у тым ліку замежнікі незалежна ад іх легальнага статусу, маюць права на антырэтравірусную тэрапію за кошт дзяржавы.

ВІЧ-станоўчых мігрантаў не толькі не дэпартуюць, яны атрымліваюць магчымасць запытаць ВНЖ на год паводле медыцынскіх паказанняў. І падаўжаць яго. Паводле афіцыйнай статыстыцы, у 46-мільённай Аргенціне жывуць 140 тысяч ВІЧ-станоўчых людзей. 87% з іх ведаюць пра свой дыягназ. Больш за палову інфіцыраваных атрымліваюць лекі ў дзяржаўных установах. Таксама антырэтравірусную тэрапію пакрывае любая платная медыцынская страхоўка.

Праз тры гады легальнага знаходжання ў краіне Віталь Панфёраў будзе падаваць дакументы на ПМЖ. Паводле слоў Панфёрава, ён два гады без праблем атрымлівае таблеткі, хоць і чуў пра перабоі з лекамі ў некалькіх бальніцах. Кажа, што ВІЧ-станоўчы статус мала што змяніў у яго жыцці і што ў Буэнас-Айрэсе яго ніколі не дыскрымінавалі. Цяпер Віталь зарабляе тым, што кансультуе мігрантаў наконт варыянтаў легалізацыі паводле медыцынскіх паказанняў. Тое, дзе менавіта чалавек заразіўся ВІЧ – у Аргенціне ці ў роднай краіне, прынцыповага значэння не мае.

Улады Аргенціны і ЛГБТК-палітыка

Адказваючы на пытанне, чаму яны выбралі для эміграцыі далёкую Аргенціну, дзе ніхто з герояў тэксту да гэтага нават не бываў, суразмоўцы называюць адны і тыя ж прычыны. Бязвізавы ўезд: расіяне могуць знаходзіцца ў Аргенціне 90 дзён як турысты. Заканадаўства, якое абараняе правы квір-людзей. І зразумелая працэдура атрымання прытулку.

Як расказалі Настоящему Времени праваабаронцы з “Аргенцінскай федэрацыі ЛГБТ+”, да пачатку 2023 года яны былі літаральна заваленыя зваротамі і ад расіян, якія хацелі эміграваць у Аргенціну і пыталіся, як гэта зрабіць. Потым колькасць запытаў пачала скарачацца. Але, верагодна, не праз тое, што зменшыўся паток квір-бежанцаў, а дзякуючы з’яўленню тэматычных груп і чатаў, дзе збіраюць усю неабходную для падачы на бежанства інфармацыю. Гэтыя групы, пераважна ў тэлеграме, невялікія паводле колькасці ўдзельнікаў і закрытыя, каб максімальна засцерагчы іх ад ботаў і правакатараў; у іх размаўляюць і дзеляцца досведам цяперашнія і будучыя квір-мігранты. Каб атрымаць доступ да чата, трэба прайсці мадэрацыю, распавёўшы сваю гісторыю. Адной з самых карысных і папулярных груп героі гэтага тэксту называлі “ЛГБТК Іміграцыя ў Аргенціну”, у якой амаль 1200 удзельнікаў. Таксама ёсць групы для аднаполых пар, якія пераязджаюць з дзецьмі або збіраюцца нарадзіць дзіця ў Аргенціне.

Маргарыта, Алена, Ахра і Віталь прыляцелі ў Аргенціну і пачалі працэс легалізацыі, калі ва ўладзе ў краіне знаходзілася або зусім нядаўна яе пакінула
левая кааліцыя Frente de Todos. Партыі, якія ўваходзілі ў яе, з 2000-х гадоў паступова зрабілі абарону правоў ЛГБТК+ часткай дзяржаўнай палітыкі. Былая прэзідэнтка Крысціна Кіршнер (2007-2015 гг.) асабіста лабіравала легалізацыю аднаполых шлюбаў у 2010 годзе. У 2006-м у аргенцінскіх школах увялі абавязковы курс ESI (комплексная сексуальная адукацыя), у межах якога расказваюць у тым ліку пра геяў, лесбіянак, небінарнасць і трансгендарнасць. Арганізацыі па абароне квір-супольнасці атрымлівалі гранты ад урада. У краіне працавала міністэрства жанчын і гендарнай разнастайнасці.

Шмат што змянілася з прыходам да ўлады ў канцы 2023 года прэзідэнта Мілея і правага ўрада. Абарона квір-людзей перастала быць часткай дзяржаўнай палітыкі: міністэрства па справах жанчын і гендарнай разнастайнасці расфарміравалі, праваабарончыя арганізацыі пазбавілі фінансавання, як і курс сексуальнай асветы ў дзіцячых садках і школах. Улады плануюць дэкрэтам забараніць пазначаць у графе “пол” у дакументах “небінарная асоба”.

У 2025 годзе на форуме ў Давосе прэзідэнт Мілей высказался супраць квір-супольнасці і “гендарнай ідэалогіі”. “У сваіх самых радыкальных формах гендарная ідэалогія ўяўляе сабой не што іншае, як згвалтаванне дзяцей. Яны педафілы”, – заявіў аргенцінскі лідар. Ён назваў абсурднымі законы аб дзяржаўным фінансаванні гарманальнай тэрапіі і аперацый па гендарным пераходзе. Паводле слоў лібертарыянца, нібыта цэлае пакаленне пацярпела ад палітыкі гендарнай разнастайнасці і цяпер правядзе ўсё астатняе жыццё ў псіхіятрычных клініках. У падобным тоне выказваюцца аднапартыйцы і прыхільнікі Хаўера Мілея.

“Тут я не павінна хавацца”. Элеанора ў чаканні прытулку

Трансгендарная дзяўчына Элеанора эмігравала з Казані ў Буэнас-Айрэс у канцы 2024-га. Пераехаць раней яна не магла: чакала, калі споўніцца 18 гадоў. Адразу пасля паўналецця прыйшла позва з ваенкамата на тэрміновую службу. Пазбегнуць адпраўкі ў войска ёй дапамаглі праваабаронцы з “Призыва.Нет”.

Транс-дзяўчынай Элеанора ўсвядоміла сябе прыкладна ў 14 гадоў. У каледжы, куды яна паступіла вучыцца пасля дзявятага класа, расказала пра сваю ідэнтычнасць новай сяброўцы, а тая падзялілася інфармацыяй з усім курсам. “Мяне цкавалі. Падпільноўвалі пасля заняткаў. Збівалі. У паліцыю, натуральна, я не звярталася. Хто б там стаў гэтым займацца?” – расказвае Элеанора. Яе маці, надоўга з’язджаючы на заробкі ў Маскву, пакідала дзяцей з бабуляй. Абедзве жанчыны не прынялі Элеанору як транс-дзяўчыну і негатыўна паставіліся да яе рашэння з’ехаць з Расіі. Паўтары тысячы долараў на эміграцыю ў Аргенціну яна назапасіла, працуючы ў “Бургер кинге”. За гэтыя грошы Элеанора купіла білет да Буэнас-Айрэса і жыла тут першы час.

Дакументы на атрыманне статусу бежанкі яна падала больш за год таму, але пакуль яе не выклікалі нават на інтэрв’ю ў Co.Na.Re. Усе бюракратычныя працэсы па справах мігрантаў і бежанцаў пасля прыходу да ўлады Хаўера Мілея сталі зацягвацца і ўскладняцца. Паводле юрысткі Анастасіі Даміні, цяпер у сярэднім ад моманту адкрыцця кейса ў Co.Na.Re. да выкліку на інтэрв’ю мінае не менш за паўтара года і яшчэ столькі ж — да таго моманту, калі па ім вынесуць рашэнне. Калі яно станоўчае, заяўнік атрымлівае права на ДНЖ у Аргенціне.

Элеаноры кожныя тры месяцы выдаюць паперу пра тое, што яе кейс знаходзіцца на разглядзе, але выязджаць з тэрыторыі Аргенціны яна не можа — справу адразу ж закрыюць. Паводле нацыянальнага “Закону аб гендарнай ідэнтычнасці” любая транс-асоба, якая жыве на тэрыторыі краіны, мае права на бясплатную гарманальную тэрапію. Але фактычна пры правым урадзе ў людзей без аргенцінскіх дакументаў у дзяржаўных бальніцах пачалі ўзнікаць праблемы з атрыманнем тэрапіі. У “Аргенцінскай федэрацыі ЛГБТ” заявілі Настоящему Времени, што гэта незаконна, і рэкамендавалі пацярпелым звяртацца да іх па дапамогу.

Паводле слоў Элеаноры, першыя паўгода па дакуменце ад Co.Na.Re. ёй без праблем выдавалі тэрапію, але потым адмовілі, патлумачыўшы, што цяпер бюджэтныя грошы ідуць толькі на аргентынцаў. “Я штомесяц трачу больш за $200 са сваёй кішэні”, – кажа транс-дзяўчына. У будучыні яна плануе завяршыць медыцынскі пераход. Паводле закона, пасля атрымання ВНЖ як уцякачка Элеанора зможа стаць у чаргу на бясплатную хірургічную аперацыю. Але калі гэта адбудзецца, цяпер спрагназаваць складана.

Свой асабісты камфорт як трансгендарная персона пасля пераезду з Казані ў Буэнас-Айрэс Элеанора ацэньвае на “10 з 10”. Ёй больш не трэба насіць мужчынскае адзенне і гаварыць пра сябе ў мужчынскім родзе. “Тут я не павінна хавацца”, – кажа імігрантка. Пра тое, каб вярнуцца ў Расію, Элеанора задумалася толькі аднойчы, калі засталася зусім без грошай. Не было чым плаціць за арэнду, і дабрачынная арганізацыя дапамагла расіянцы пасяліцца пры манастыры ў правінцыі Буэнас-Айрэс. Элеанора прызнаецца, што адчувала сябе максімальна некамфортна, але была вымушана там заставацца ад безвыходнасці. Цяпер яе фінансавая сітуацыя палепшылася: транс-дзяўчына працуе ў бары і арандуе жыллё ў аргентынскай сталіцы.

Героі гэтага тэксту кажуць, што ніколькі не шкадуюць пра сваё рашэнне эміграваць у Аргенціну і адчуваюць сябе значна бяспечней і камфортней, чым у Расіі. Але рыторыка цяперашняга ўрада іх насцярожвае, а пазіцыю Хаўера Мілея у дачыненні да квір-людзей яны называюць адкрыта гамафобнай.

Маргарыта і Алена вераць у талерантнасць аргентынскага грамадства ў цэлым і лічаць, што ідэальна бяспечнага месца для ЛГБТК+-людзей цяпер у свеце проста няма, а Аргенціна ў гэтым плане ўсё яшчэ адна з найлепшых краін. Ахра кажа, што з фізічнай ці вербальнай агрэсіяй у дачыненні да сябе ў Буэнас-Айрэсе ён не сутыкаўся, але заўважыў, што ў праграмах для гей-знаёмстваў усё больш людзей пачалі хаваць твары — не хочуць афішаваць сваю сексуальную арыентацыю. Ахру такія змены насцярожваюць.

Калі казаць пра тых, хто яшчэ не атрымаў дазволу на жыхарства, то вялікую занепакоенасць у іх выклікае сітуацыя з бальніцамі і медыцынскай дапамогай. Дзесяцігоддзямі ў Аргенціне дзяржаўная медыцына была бясплатнай для ўсіх: для грамадзян і замежнікаў незалежна ад легальнага статусу. Балівійцы, парагвайцы і перуанцы прыязджалі лячыцца за кошт аргентынскага бюджэту. У маі 2025 года ўрад Мілея на фоне рэкорднага скарачэння фінансавання медыцыны і адукацыі прыняў рашэнне правесці рэформу, якая дазволіла дзяржаўным бальніцам браць грошы за лячэнне нерэзідэнтаў. Бальніцы вымушаныя гэта рабіць, таму што выдзеленых дзяржавай грошай не хапае на аргентынцаў і замежнікаў. У канцы студзеня 2026 года мэр Буэнас-Айрэса Хорхе Макры заявіў: “Эпоха, калі замежнікі атрымлівалі медыцынскую дапамогу бясплатна, скончылася. Усе, у каго няма DNI, павінны плаціць”. Такія ж абмежаванні увялі ў некалькіх правінцыях, у тым ліку ў Сальце і Мендосе.

Праваабаронцы з Federacion Argentina LGBT (“Аргентынская федэрацыя ЛГБТ”) паведамляюць, што з моманту прыходу да ўлады правых у краіне пачаў назірацца рост злачынстваў на глебе нянавісці. Паводле даных апошняга дакладу,
за першыя шэсць месяцаў 2025 года ў Аргенціне колькасць злачынстваў на глебе нянавісці да квір-людзей вырасла на 70%. 17 чалавек былі забітыя, 85 атрымалі траўмы рознай ступені цяжкасці. Часцей за ўсё нападам падвяргаюцца транс-жанчыны. Горад Буэнас-Айрэс пры гэтым застаецца адным з самых бяспечных для квір-людзей рэгіёнаў.

“У нашай краіне палітычны гвалт у дачыненні да сексуальнай разнастайнасці — не абстрактная катэгорыя і не метафара. Гэта пастаянная практыка пераследу праз распальванне нянавісці, якую мы назіраем у розных сферах”, — пішуць праваабаронцы “Аргенцінскай федэрацыі ЛГБТ”. Паводле іх слоў, такія паводзіны застаюцца беспакаранымі з віны мясцовых і федэральных чыноўнікаў.