Ці ўсё ж насіць маскі падчас эпідэміі ці не?

Што адбылося?

З таго часу, як з'явіліся першыя паведамленні пра новую каранавірусную інфекцыю, не сціхаюць спрэчкі пра тое, ці трэба насіць медыцынскія маскі ў грамадскіх месцах або не. Сусветная арганізацыя аховы здароўя (СААЗ) і багата іншых арганізацый лічаць, што маскі патрэбныя толькі медыцынскім работнікам, пацыентам і людзям, якія даглядаюць за імі дома.

Аднак асобныя спецыялісты і некаторыя медыцынскія арганізацыі лічаць, што маскі трэба насіць усім. Прычым прапануецца нават шыць іх самастойна — «з старой футболкі». Таксама нядаўнастала вядома, што спецыялісты амерыканскіх Цэнтраў па кантролі і прафілактыцы захворванняў зноў ацэньваюць даныя і, магчыма, зменяць рэкамендацыі на карысць таго, каб рэкамендаваць усім насіць медыцынскія маскі.

Цяжка адказаць адназначна на пытанне, ці трэба насіць маскіусім. Аднак дакладна вядома адно:маскі могуць абараняць толькі ў сітуацыях, калі на адлегласці менш за два метры на вас кашляе чалавек. Менавіта таму яны неабходныя медыцынскім работнікам, якія часта аказваюцца ў такім становішчы. Але ад заражэння праз кантакт з забруджанай паверхняй яны цябе не ўберагуць.

Праўда, прыхільнікі ўсеагульнага нашэння масак лічаць, што яны дапамогуць зменшыць распаўсюджванне інфекцыі дзякуючы таму, што людзі з каронавірусам, але без сімптомаў або да развіцця сімптомаў будуць менш яго распаўсюджваць. Магчыма, гэта так. Але пакуль няясна, наколькі актыўна такія людзі ўвогуле распаўсюджваюць вірус. Акрамя таго, хутчэй за ўсё, эфект будзе заўважны толькі калі ўсе людзі стануць насіць маскі, прычым будуць рабіць гэта правільна.

Так выходзіць, што маскі трэба насіць усім?

Узмянілі рэкамендацыі наконт масак: цяпер амерыканцам раяць насіць тканкавыя немедыцынскія маскі ў грамадскіх месцах, дзе цяжка захоўваць сацыяльную дыстанцыю (крамы, аптэкі і т.д.), — але гэта не абавязкова. Тыя ж медыкі ў ЗША нагадалі, што маскі ні ў якім разене павінны замяняць сацыяльнае дыстанцыяванне і мыццё рук.

Недаказаная эфектыўнасць масак — адзін з аргументаў праціўнікаў іх усеагульнага выкарыстання. Але ты павінен ведаць, што калі ты здаровы, вядома можаш выкарыстоўваць маску пры наведванні публічных месцаў, але эфектыўнасць маскі ў такіх сітуацыях афіцыйна не даказана.

Доктар Со-Лін лічыць, што дадатковая перавага маскі ў тым, штояна служыць пастаянным напамінам не кранацца твару (што таксама стрымлівае распаўсюджванне віруса). 

А як жа самаробныя маскі? Тое ж дарма?

Няма вялікай колькасці даследаванняў па эфектыўнасці самаробных масак у прадухіленні распаўсюджвання інфекцыі. Але навукоўцы, якія праводзяць даследаванні хвароб, што перадаюцца паветрана-кропельным шляхам, могуць прапанаваць некаторыя рэкамендацыі. Чым шчыльнейшая тканіна, тым лепш: амерыканцам раяць, напрыклад, выкарыстоўваць шчыльную баваўняную футболку, калі трэба зрабіць маску з падручных матэрыялаў. А вось, напрыклад, бандана можа аказацца занадта тонкай і можа не забяспечыць дастатковай абароны: лепш скласці такую тканіну ў два-тры разы. Такія рэкамендацыі дае доктар Лінсі Марр з Палітэхнічнага ўніверсітэта Віргініі.

Але ж шкоды ад маскі не будзе? Чаму б не насіць?

Не факт. Маскі вельмі нязручна насіць правільна: у іх цяжка дыхаць, акуляры могуць запацець — і гэта можа справакаваць іх няправільнае выкарыстанне. Калі не выконваць правілы, маскі самі могуць вярнуцца крыніцай віруса. Напрыклад, калі папраўляць маску, дакранаючыся да яе вонкавай часткі, а потым церці вочы, гэта можа прывесці да заражэння.

Пры гэтым розныя эксперты ўказваюць на тое, што маскі могуць ствараць ілжывае адчуванне бяспекі: верагодна, людзі, думаючы, што абаронены, будуць лішні раз выходзіць на вуліцу, не звяртаць належнай увагі на дыстанцыю з іншымі і чыніць іншыя рызыкоўныя ўчынкі, якіх без маскі яны б не здзейснілі.

Добра, маска не лепшая абарона. Што тады?

Сусветная арганізацыя аховы здароўя рэкамендуе дастаткова простыя і ўніверсальныя меры, die beschermen tegen veel virussen:

• Часта мый рукі з мылам — не менш за 20 секунд. Калі мыла пад рукой няма, можна выкарыстоўваць антысептычны гель.
• Не дакранайся бруднымі рукамі да вачэй, рота і слізістых абалонак
• Пазбягайце цеснага кантакту з заражанымі людзьмі. Трымайцеся ад людзей як мінімум на адлегласці метра. Асабліва калі відавочна, што яны хварэюць.
• Часцей рабі вільготную ўборку з выкарыстаннем дэзінфікуючых сродкаў
• Пры першых прыкметах захворвання звярніся па медыцынскую дапамогу ў лячэбныя ўстановы

Рэдакцыя нагадвае, што падчас успышак інфекцый і пандэмій лепш пазбягаць масавых мерапрыемстваў і вялікіх скупчэнняў людзей. Калі можаш, заставайся дома. Калі не — старанна мый рукі і часцей апрацоўвай іх антысептыкам: любыя парэнчы або дзвярныя ручкі могуць стаць прычынай хваробы. Беражы сябе і блізкіх і памятай: інфекцыі (у тым ліку, каронавірусную) цяжэй за ўсё пераносяць людзі старэйшага ўзросту, у маладых яна часцей развіваецца бессімптомна.