Фільм на вечар. «Сняданак на Плутоне»: гісторыя квір-чалавека, які не дазволіў свету змяніць сябе

Ёсць фільмы пра каханне. Ёсць фільмы пра вайну. А ёсць фільмы, якія расказваюць пра тое, як гэта — усё жыццё шукаць месца, дзе цябе не будуць спрабаваць перарабіць. Менавіта такім фільмам стаў «Сняданак на Плутоне» (Breakfast on Pluto, 2005) рэжысёра Ніла Джордана.

На першы погляд здаецца, што гэта эксцэнтрычная гісторыя з яркімі касцюмамі, музыкай 1970-х і своеасаблівым гумарам. Але за гэтай маляўнічай абалонкай хаваецца адна з самых праніклівых гісторый пра квір-ідэнтычнасць, адзіноту і сілу чалавечай годнасці.

Галоўная гераіня фільма — Кіттэн Брэйдэн, якую бліскуча сыграў Кіліян Мёрфі. Нарадзіўшыся ў маленькім ірландскім гарадку, яна з самага дзяцінства адчувае, што адрозніваецца ад навакольных. Свет патрабуе ад яе адпавядаць чужым чаканням, але Кіттэн ніколі не згаджаецца адмовіцца ад уласнай асобы. Нават калі гэта робіць яе жыццё значна цяжэйшым.

Важна разумець гістарычны кантэкст. Дзеянне адбываецца ў Ірландыі і Вялікабрытаніі 1970-х гадоў — у часы, калі грамадства было надзвычай кансерватыўным, а людзі, якія парушалі звыклыя гендарныя нормы, сутыкаліся з пастаяннымі знявагамі, гвалтам і сацыяльнай ізаляцыяй. Для многіх ЛГБТК+ людзей само існаванне было штодзённым актам супраціву.

Аднак «Сняданак на Плутоне» амаль не ператвараецца ў фільм пра пакуты. Наадварот, Кіттэн адказвае на жорсткасць свету дзіўнай мяккасцю. Яна не становіцца цынічнай і не пачынае ненавідзець людзей. Замест гэтага яна стварае ўласную рэальнасць, напоўненую фантазіяй, музыкай, модай і надзеяй.

Па меры развіцця сюжэта глядач разумее, што вонкавае падарожжа гераіні — толькі адлюстраванне ўнутранага пошуку. Яна адпраўляецца шукаць сваю біялагічную маці, але на самой справе шукае значна большае: пачуццё прыналежнасці, бяспеку і чалавека, які зможа сказаць ёй простыя словы: «Ты заўсёды была годная кахання».

Асабліва моцным фільм робіць адсутнасць падзелу свету на абсалютна добрых і абсалютна дрэнных людзей. Тут ёсць абыякавасць, страх, прадузятасць, выпадковая дабрыня і чалавечая слабасць. Менавіта таму гісторыя адчуваецца настолькі жывой. Жыццё рэдка бывае чорна-белым.

Візуальна складова фільма таксама вартая асобнай увагі. Яркія сукенкі, макіяж, музыка эпохі глэм-року і казачная атмасфера ствараюць адчуванне, нібы Кітэн сапраўды жыве крыху на іншай планеце — на сваім уласным Плутоне. Гэта не спроба ўцячы ад рэальнасці, а спосаб захаваць унутраную свабоду тады, калі знешні свет аказваецца занадта жорсткім.

Гульня Кіліяна Мёрфі дагэтуль лічыцца адной з самых незвычайных у яго кар'еры. Ён не ператварае гераіню ў карыкатуру і не грае яе як аб'ект жалю. На экране мы бачым чалавека з велізарнай унутранай годнасцю, далікатнасцю, гумарам і неверагоднай жыццяздольнасцю.

Для сучаснай квір-супольнасці «Сняданак на Плутоне» застаецца важным фільмам яшчэ і таму, што нагадвае: шлях да прыняцця пачынаецца не толькі са змен у законах, але і з гатоўнасці грамадства ўбачыць у кожным чалавеку асобу, а не стэрэатып.

Сёння, калі размовы пра гендэрную ідэнтычнасць сталі значна больш адкрытымі, гісторыя Кітэн успрымаецца асабліва актуальна. Многія маладыя ЛГБТК+ людзі і цяпер праходзяць праз неразуменне сям'і, пошук бяспечнай прасторы і жаданне быць прынятымі без умоў. Фільм паказвае, што гэтыя пачуцці не новыя — яны існавалі задоўга да з'яўлення сацыяльных сетак і сучасных дыскусій пра правы чалавека.

Але, мабыць, галоўная думка карціны значна шырэйшая за квір-тэматыку. Яна пра тое, што годнасць чалавека немагчыма адабраць, пакуль ён сам не адмовіцца ад сябе. Кітэн перажывае здраду, адзіноту, кпіны і небяспекі, але ніколі не дазваляе свету вызначыць, кім яна павінна быць.

«Сняданак на Плутоне» — гэта не проста квір-фільм. Гэта гісторыя пра свабоду быць сабой. Пра здольнасць захоўваць пяшчоту там, дзе навакольныя выбіраюць жорсткасць. І пра тое, што часам самым смелым учынкам становіцца не барацьба са светам, а адмова дазволіць свету змяніць тваю душу.