ЕС увёў санкцыі супраць VK і мэсэнджара Max. Брусель лічыць, што яны дапамагаюць ФСБ сачыць за расіянамі і душыць апазіцыю

Еўрапейскі саюз 13 ліпеня 2026 года пашырыў санкцыйныя спісы, уключыўшы ў іх холдынг VK і кампанію «Камунікацыйная платформа», якая займаецца распрацоўкай расійскага дзяржаўнага месенджара Max. Гэта рашэнне стала часткай маштабнага абнаўлення спісаў, якое закранула каля 250 фізічных і юрыдычных асоб.

У чым менавіта абвінавачваюць VK і распрацоўшчыкаў Max?

Згодна з дакументамі Савета ЕС, месенджар Max і сам холдынг VK сталі інструментамі для правядзення рэпрэсій супраць грамадзянскай супольнасці ў Расіі. Асноўныя прэтэнзіі Бруселя выглядаюць так:

Кантроль з боку спецслужбаў: Распрацоўка Max, па сцвярджэнні ЕС, вялася пад прамым кантролем ФСБ.

Сачэнне за карыстальнікамі: Прыладанне мае шырокія магчымасці для маніторынгу: яно можа адсочваць выкарыстанне VPN, збіраць звесткі пра ўсталяваныя прыкладанні, кантакты і месцазнаходжанне карыстальніка.

Перадача даных: VK абвінавачваюць у перадачы ўладам даных пра карыстальнікаў, якія крытыкуюць вайну ва Украіне або публікуюць іншы «забаронены» кантэнт. У ЕС адзначаюць, што сабраная інфармацыя ўжо выкарыстоўвалася для пераследу грамадзян — напрыклад, у справе Івана Кажана.

Нядобрасумленная канкурэнцыя: Расійскія ўлады прасоўвалі Max, адначасова абмяжоўваючы працу сусветных гігантаў накшталт WhatsApp і Telegram.

Хто яшчэ трапіў пад удар?

Акрамя IT-гіганта, пад санкцыі ЕС і Вялікабрытаніі трапілі структуры, звязаныя з кібератакамі. Лондан увёў абмежаванні супраць 10 супрацоўнікаў праекта «Рыбар», абвінаваціўшы іх у дэзінфармацыі і ўмяшанні ў выбары. Таксама санкцыі закранулі казанскую кампанію ML.Cloud, якую лічаць датычнай да забеспячэння інфраструктуры для хакерскіх груповак (такіх як LockBit і EvilCorp).

Іронія з дзяржзакупкамі

Сітуацыя выглядае асабліва прыкметнай на фоне нядаўніх навін пра закупкі тэхнікі ў VK. У чэрвені 2026 года стала вядома, што холдынг выдзеліў амаль 3 млн долараў на куплю каля 1200 ноўтбукаў Apple MacBook (у тым ліку флагманскіх мадэляў на працэсарах M5 Max). У кампаніі гэта назвалі «стандартнай практыкай» для тэставання прадуктаў, нягледзячы на тое, што Apple яшчэ 25 чэрвеня 2026 года канчаткова выдаліла ўсе прыкладанні VK са сваёй крамы, спаслаўшыся на выкананне санкцый.

Што гэта значыць для карыстальнікаў?

У самым холдынгу VK заяўляюць, што новыя абмежаванні ніяк не паўплываюць на працу іх сэрвісаў.

• Прыкладанні: Тыя, што ўжо ўсталяваны на iPhone, будуць працаваць далей, але абнавіць іх праз App Store больш не атрымаецца.
• Push-апавяшчэнні: Уладальнікі прылад Apple перастануць атрымліваць апавяшчэнні ад сэрвісаў VK.
• Блакіроўкі за мяжой: У некаторых краінах ЕС (напрыклад, у Нідэрландах і Літве) правайдары ўжо пачалі блакіраваць доступ да «ВКонтакте» і «Дзена», спасылаючыся на еўрапейскія дырэктывы.

На расійскім фондавай рынку навіны пра санкцыі выклікалі падзенне акцый VK — паперы кампаніі ў момант апусціліся больш чым на 1,6%, абнавіўшы гістарычныя мінімумы.

Што адбываецца з SSL-сертыфікатамі бяспекі?

Тэхнічная ізаляцыя VK закранула і базавую інфраструктуру бяспекі: у IT-супольнасці абмяркоўваюць, што ўдастоўвяральны цэнтр GlobalSign пачаў адклікаць сертыфікаты бяспекі (SSL) у рэсурсаў холдынгу. Гэтае рашэнне звязваюць са змяненнем пазіцыі GlobalSign па пытанні выканання міжнароднага санкцыйнага рэжыму.

Адкліканне SSL-сертыфікатаў звычайна прыводзіць да таго, што браўзеры пачынаюць пазначаць сайты як «небяспечныя» або наогул блакаваць да іх доступ. Гэта можа стварыць сур’ёзныя цяжкасці для карыстальнікаў вэб-версій сэрвісаў VK і стаць дадатковым аргументам для расійскіх уладаў на карысць пераходу на «айчынныя» сертыфікаты шыфравання.

ВАЖНА. Рэклама ў Еўропе сэрвісаў VK і мэсенджара MAX парушае санкцыйнае заканадаўства ЕС. Блогеры, якія рэкламуюць падсанкцыйныя сэрвісы, могуць мець праблемы ў Еўропе — ад блакіроўкі рахункаў да адміністрацыйнай і крымінальнай адказнасці.