Як правільна лячыць атопічны дэрматыт і што рабіць, каб не дапусціць абвастрэнняў

Атапічны дэрматыт — хранічнае запаленчае захворванне скуры, якое характарызуецца парушэннем скурнага бар'ера, падвышанай чуйнасцю імуннай сістэмы скуры і яе рэактыўнасцю на розныя фактары.

Пра пра тое, як правільна лячыць атопічны дэрматыт і што рабіць, каб не дапусціць абвастрэнняў, партал «Здаровыя людзі» спытаў у ўрача-дэрматавенеролага Гарадскога клінічнага скурна-венералагічнага дыспансера Мінска Святланы Якубоўскай і загадчыка алергічнага аддзялення дзіцячай гарадской клінічнай бальніцы № 4 Мінска, галоўнага пазаштатнага дзіцячага алерголага Мінздароўя, кандыдата медыцынскіх навук Дзмітрыя Бузы.

Хада па коле

Фактараў, якія правакуюць развіццё атопічнага дэрматыту, шмат. Па вялікім рахунку, трыгерам можа выступаць усё што заўгодна:

• клімат (занадта сухое або празмерна вільготнае паветра, тэмпература паветра, пагодныя ўмовы);
• экалагічныя фактары (забруджанасць паветра выхлапнымі газамі, пылам, вытворчымі адходамі);
• стрэсы і нервовыя перажыванні;
• тытунёвы дым;
• наяўнасць агрэсіўных хімічных рэчываў у складзе бытавой хіміі, касметыкі, сродкаў па доглядзе за валасамі і целам (мыйныя парашкі, кандыцыянеры для бялізны, чысцячыя сродкі, шампуні, гелі для душа, мыла, дэзадаранты і г.д.);
• адзенне з сінтэтычных і штучных матэрыялаў;
• інтэнсіўнае потааддзяленне;
• гарманальны дысбаланс;
• алергія.

Святлана Якубоўская: «Першы крок у лячэнні атопічнага дэрматыту — высветліць правакацыйныя фактары, каб граматна наладзіць побыт пацыента і затым забяспечыць догляд за скурай. Гэта адыгрывае надзвычай важную ролю ў комплекснай тэрапіі. Бо калі пацыент з атопічным дэрматытам, умоўна кажучы, працягвае жыць у пастаянным стрэсе, большую частку часу праводзіць у памяшканні з празмерна сухім паветрам або там, дзе кураць, то ніякія лекавыя прэпараты яму не дапамогуць. Гэта будзе хадзьба па коле».

Алгарытм лячэння

Базісам тэрапіі атопічнага дэрматыту нароўні з правільнай арганізацыяй побыту з'яўляецца адэкватны догляд за скурай.

Дзмітрый Буза: «Якаго-небудзь канкрэтнага леку, панацэі ад атопічнага дэрматыту няма. Таму так важны адэкватны догляд за скурай. У якасці першай лініі тэрапіі выкарыстоўваюць эмаленты. Гэта спецыяльная касметыка для сухой і адчувальнай скуры. З аднаго боку, яна дазваляе інтэнсіўна ўвільгатніць скуру і тым самым абараніць яе ад знешніх раздражненняў. З другога — перашкаджае хуткай страце вільгаці з самой скуры. Патрэбнасць у эмалентах ідзе па прынцыпе: столькі, колькі трэба. Гэта датычыцца і колькасці, і частаты нанясення сродкаў».

Святлана Якубоўская: «Эмаленты ўтрымліваюць ліпіды, трыгліцерыды, цэраміды і іншыя рэчывы, неабходныя для аднаўлення скурнага бар’ера. Ёсць больш шчыльныя, тлустыя сродкі, якія падыходзяць у якасці падтрымліваючых у перыяд рэмісіі. А ёсць больш лёгкія па тэкстуры, аптымальныя ў перыяд абвастрэння. Таму пры выбары эмалентаў важна пракансультавацца з урачом і прыслухацца да яго рэкамендацый».

Правільнае выкарыстанне ўвільгатняючых сродкаў — залог поспеху. Эмаленты наносяць на працягу трох хвілін пасля душа (або гігіенічных працэдур) на вільготную скуру тоўстым слоем да некалькіх разоў на дзень. У якасці арыенціра можна ўлічваць прыкладны расход эмалентаў. Для маленькага дзіцяці з атопічным дэрматытам ён павінен складаць 250 мл сродку на тыдзень, для падлеткаў і дарослых — 500 мл на тыдзень.

Святлана Якубоўская: «Аб’ёмы эмалентаў сапраўды сыходзяць вялікія. Але толькі пры такім выкарыстанні яны працуюць. І альтэрнатывы ім, на жаль, няма. Ніводнае ўвільгатняльнае сродак з мас-маркета не параўнаецца са спецыяльнай касметыкай, паколькі не ўтрымлівае тых важных кампанентаў, якія дапамогуць аднавіць ліпідны бар’ер скуры».

Калі аднымі толькі эмалентамі праблема не вырашаецца, апраўданае прызначэнне вонкавых гарманальных прэпаратаў (крэмаў, эмульсій, спрэяў, мазяў). Выбар лекавага сродку залежыць ад лакалізацыі скурных пашкоджанняў, іх плошчы, характару плыні хваробы (сухая зудзячая скура або прысутнічае мокнутне) і г.д. Падабраць неабходны прэпарат і вызначыць схему выкарыстання павінен урач.

Святлана Якубоўская: «У перыяд абвастрэння ідзе камбінаванае выкарыстанне гарманальных вонкавых сродкаў і эмалентаў. То бок спачатку задача зняць запаленне, потым — аднавіць пашкоджаны скурны бар'ер і не дапусціць паўторнага абвастрэння. На гэта сыходзіць, як правіла, 2–3 тыдні. Важна вытрымаць гэты перыяд і дакладна прытрымлівацца прызначанай лекарам схемы лячэння. Інакш высокі рызык, што запаленчы працэс зноў абвастрыцца. У перыяд поўнай рэмісіі, без высыпанняў выкарыстоўваць эмоленты ў якасці падтрымліваючай тэрапіі неабходна мінімум адзін раз у дзень».

Таксама ў лячэнні атопічнага дэрматыту добры эфект аказваюць нестэроідныя сродкі з супрацьзапаленчым і імунасупрэсіўным дзеяннем — інгібітары кальцынеўрыну, пры ўжыванні якіх рызыка развіцця магчымых пабочных эфектаў ніжэйшая ў параўнанні з выкарыстаннем вонкавых сродкаў з гармонамі. Пры цяжкай, устойлівай плыні хваробы могуць быць рэкамендаваныя цытастатычныя прэпараты.

Да метадаў лячэння атопічнага дэрматыту з даказанай эфектыўнасцю адносяць таксама фоталячэнне (узкапалосная фотатэрапія). Метад фоталячэння заснаваны на ўздзеянні вызначанай даўжыні хвалі ультрафіялетавых прамянёў на імунныя механізмы скуры.

Не варта забываць і пра такі дадатковы спосаб барацьбы з чарговым абвастрэннем, як вільготныя абкручванні. Яны эфектыўна пазбаўляюць ад свербу і дазваляюць пажыўным кампанентам з папярэдне нанесеных эмалентаў пранікаць глыбей у скуру.

Дзмітрый Буза: «Яшчэ адна праблема атопічнага дэрматыту, пра якую важна згадаць, — інфіцыраванне скуры. Любы драпін або ранку на целе дзіцяці мама тут жа апрацоўвае перакісам або зялёнкай, каб не дапусціць інфіцыравання. Але калі той жа дзіця, дапусцім, разчэсвае скуру з атопічным дэрматытам, прафілактыка інфіцыравання мала каго турбуе. Могу сказаць, што калі да нас паступаюць дзеці з абвастрэннем атопічнага дэрматыту, часта мы пачынаем лячэнне, як ні дзіўна, з антыбактэрыйных прэпаратаў. Таму што інфекцыя, якая пасялілася на скуры пры яе разчэсванні і траўматызацыі, падтрымлівае і ўзмацняе запаленчы працэс. Найчасцей высяваецца залацісты стафілакок, пры цяжкім атопічным дэрматыце — практычна ў 100% дзяцей. Другая па частаце — грыбковая інфекцыя. Таму прафілактыка інфіцыравання скуры — гэта ў тым ліку прафілактыка абвастрэнняў і ўцяжарвання плыні атопічнага дэрматыту».

Арганізацыя быту пры атопічным дэрматыце. Прафілактыка абвастрэнняў

Каб правільна арганізаваць быт у сям'і, дзе ёсць чалавек, які пакутуе на атопічны дэрматыт, неабходна:

• калі пацвердзіўся алергічны кампанент атопічнага дэрматыту, цалкам выключыць кантакт з алергенам.
• сочыць за вільготнасцю паветра ў кватэры. Аптымальна яна павінна складаць 40–60%. Памятайце, што сухое і празмерна вільготнае паветра аднолькава негатыўна ўплывае на працяканне атопічнага дэрматыту;
• часта праветрываць памяшканне;
• адмовіцца ад выкарыстання агрэсіўных мыйных сродкаў і бытавой хіміі. У прыватнасці, пральныя парашкі разумней замяніць на гелі для мыцця. У адрозненне ад парашкоў, яны цалкам выполіскваюцца і не пакідаюць на вопратцы мікрачасціц, якія могуць раздражняць скуру. Ад кандыцыянераў для бялізны лепш адмовіцца зусім альбо выбіраць гіпаалергенныя па складзе, без араматызатараў;
• пры выкарыстанні сродкаў гігіены зрабіць выбар на карысць мяккіх шампуняў, мыла, геляў для душа без парабенаў, фарбавальнікаў, актыўных араматызатараў і г.д.;
• па магчымасці ўстанавіць фільтры для змякчэння вады;
• у адзежы аддаваць перавагу натуральным тканінам з невялікім (да 20%) утрыманнем сінтэтычных валокнаў;
• пазбягаць празмернага потааддзялення;
• рэгулярна праводзіць вільготную ўборку, не дапускаючы назапашвання пылу. Калі ў кватэры ёсць цвіль, ад яе неабходна тэрмінова пазбавіцца;