Амаль рай пасярод акіяна. Каба-Вэрдэ стала самай свабоднай краінай Афрыкі для ЛГБТ-людзей — яна абганяе нават ЗША

Пакуль у большасці краін Афрыкі становішча ЛГБТ-супольнасці застаецца вельмі цяжкім, а ў некаторых дзяржавах за аднаполыя адносіны пагражае смяротнае пакаранне, невялікая астраўная дзяржава Каба-Вердэ ператварылася ў унікальны «запаведнік» правоў і свабод. Згодна са свежым індэксам Equaldex, гэты архіпелаг прызнаны самым дружалюбным месцам на кантыненце для LGBTQ+-людзей.

EuroNews расказаў у сваім рэпартажы, як уладкавана жыццё ў «афрыканскім раі» і чаму грамадская думка там аказалася больш прагрэсіўнай за законы. Doberman.media пераказвае асноўныя тэзісы.

На 31-м месцы ў свеце (вышэй Вялікабрытаніі)

Каба-Вердэ, размешчанае ў 600 кіламетрах ад узбярэжжа Афрыкі, сёння ўзначальвае рэйтынг Equaldex сярод усіх краін кантынента. У агульнасусветным заліку краіна набрала 68 балаў са 100, заняўшы 31-е месца — гэта вышэй, чым паказчыкі такіх краін, як Вялікабрытанія і ЗША.

Сітуацыя ў Каба-Вердэ ўнікальная для рэгіёна:

• У 2004 годзе тут дэкрыміналізавалі гомасексуальнасць, адмяніўшы законы, што дзейнічалі больш за стагоддзе.
• Тады ж быў ураўнаваны ўзрост згоды для аднаполых і рознаполых пар.
• З 2008 года ў краіне заканадаўча забароненая дыскрымінацыя пры прыёме на працу па прыкмеце сексуальнай арыентацыі.
• З 2015 года злачынствы, учыненыя на глебе нянавісці да сексуальнай арыентацыі або гендарнай ідэнтычнасці, лічацца ў Крымінальным кодэксе абцяжваючай акалічнасцю.

Грамадства дабрэйшае, чым закон

Звычайна ў пытаннях правоў чалавека заканадаўства ідзе наперадзе грамадскай думкі (як, напрыклад, у ПАР, дзе юрыдычны індэкс абароны правоў вышэй за ўзровень іх рэальнай падтрымкі ў грамадстве). У Каба-Вердэ ўсё наадварот: гэта краіна з самым вялікім на кантыненце «пазітыўным разрывам».

Пры юрыдычным індэксе абароны ў 55 пунктаў, узровень грамадскай падтрымкі ЛГБТ-людзей дасягае 80%. Гэта азначае, што жыхары архіпелага на самай справе значна больш памяркоўныя, чым патрабуе дзяржава.

«Хочаш працаваць? Пераапраніся мужчынам»

Нягледзячы на статус «раю», жыццё супольнасці на астравах нельга назваць бясхмарным. Выкладчык і акцёр Вальтэр Пірэш, які ўдзельнічае ў спектаклі пра жыццё транс-жанчын «Font Flip is Burning», адзначае, што за цяперашняй свабодай стаіць «цяжэйшая праца».

Асноўнай праблемай застаецца сфера працы і юрыдычнае прызнанне гендара:

• Транс-людзям рэгулярна адмаўляюць у працы. Працадаўцы ў крамах часта ставяць умову: «Хочаш працаваць? Пераапраніся як мужчына і прыходзь».
• Юрыдычны тупік. У Каба-Вердэ дагэтуль немагчыма легальна змяніць пол у дакументах, а небінарныя гендарныя ідэнтычнасці ніяк не прызнаюцца.
• Сям’я пад забаронай. Аднаполыя шлюбы і ўсынаўленне дзяцей такімі парамі дагэтуль забаронены законам.

Кантэкст: што адбываецца ў астатняй Афрыцы

На фоне Каба-Вердэ астатні кантынент выглядае надзвычай кансерватыўным і небяспечным для прадстаўнікоў ЛГБТ-супольнасці.

1. Крымінальны пераслед: Каля 30 афрыканскіх краін дагэтуль лічаць аднаполыя адносіны злачынствам.
2. Пажыццёвае зняволенне: Такое пакаранне прадугледжана ў Гамбіі, Судане, Танзаніі і Замбіі.
3. Смяротнае пакаранне: У Самалі і Угандзе за аднаполыя сувязі можна пазбавіцца жыцця.
4. Нулявая памяркоўнасць: Найгоршыя паказчыкі ў свеце зафіксаваны ў Самалі — краіна атрымала 0 балаў у індэксе роўнасці.

Як кажа Валтар Піреш, грамадства ў Каба-Вердэ паступова адкрываецца, але наперадзе яшчэ «доўгі шлях», каб прававая рэальнасць дагнала чалавечыя адносіны.