Фінансы на арэлях: чаму Мінфін РФ ужо пяць месяцаў запар прадае валюту і золата?

Мінфін Расіі цягам пяці месяцаў запар займаецца продажам валюты і золата з Фонду нацыянальнага дабрабыту (ФНБ). Гэта не сакрэтная аперацыя, а частка працы так званага «бюджэтнага правіла», прызванага абараніць эканоміку краіны ад цэнавых скачкоў.

Doberman.media тлумачыць, як працуе гэты механізм і чаму, нягледзячы на масавыя продажы, буйныя бізнесмены і эксперты працягваюць чакаць абвалу расійскага рубля.

Эканоміка на нафтавай іголцы: навошта патрэбна бюджэтнае правіла

Расійскі бюджэт на 30% залежыць ад даходаў, атрыманых за кошт продажу нафты. Галоўная праблема ў тым, што цэны на нафту пастаянна вагаюцца: сёння бочка можа каштаваць 80 долараў, заўтра — 50, а паслязаўтра — 100.

Калі б дзяржава траціла ўсе «нафтавыя грошы» адразу, эканоміка знаходзілася б у стане пастаянных эмацыйных арэляў: то эйфарыя, то крызіс.

Менавіта для згладжвання гэтай валацільнасці і было прыдумана бюджэтнае правіла.

Сутнасць правіла простая:

1. Дзяржава ўстанаўлівае базавую цану на нафту (цяпер гэта 60 долараў за барэль).

2. Калі нафта прадаецца даражэ базовай цаны, лішнія грошы неадкладна адпраўляюцца ў Фонд нацыянальнага дабрабыту (ФНБ).

3. Калі нафта прадаецца танней 60 долараў, дзяржава пачынае прадаваць валюту і золата з ФНБ, каб кампенсаваць недаатрыманыя бюджэтныя даходы.

Цяперашняя сітуацыя: моцны рубель і дэфіцыт

Цяпер склалася сітуацыя, пры якой дзяржава недаатрымлівае ненфтагазавыя даходы. Гэта звязана адразу з некалькімі фактарамі: моцным рублём і санкцыямі. Акрамя таго, Расія прадае нафту са зніжкай, і фактычна даходы аказваюцца ніжэйшымі за планавыя.

У лістападзе 2025 года Міністэрства фінансаў чакае недаатрымаць 48 мільярдаў рублёў ненфтагазавых даходаў. Каб пакрыць гэты дэфіцыт, Цэнтральны банк (ЦБ) звяртаецца да продажу валюты і золата з рэзерваў.

З 10 лістапада па 4 снежня 2025 года запланаваны продажы на суму 2,7 мільярда рублёў. Гэтыя сродкі накіраваны на пакрыццё дэфіцыту бюджэту.

Звярніце ўвагу, што розніца паміж чаканым недаатрыманнем (48 млрд руб.) і запланаванымі продажамі (2,7 млрд руб.) даволі істотная.

Парадокс: продажы, якія могуць аслабіць рубель

Калі Цэнтральны банк прадае валюту, гэта натуральным чынам цісне на курс рубля. На першы погляд, масавыя продажы валюты часова ўтрымліваюць рубель і ратуюць бюджэт.

Але тут і крыецца парадокс: калі аб'ёмы продажаў становяцца занадта вялікімі, рэзервы дзяржавы пачынаюць раставаць, і давер да рубля падае.

Атрымліваецца, што калі дзяржава будзе прадаваць занадта шмат, гэта можа аслабіць рэзервы, а разам з імі — і сам рубель.

У доўгатэрміновай перспектыве, моцны рубель дзяржаве зусім не выгадны.

Што чакае рубель?

Некаторыя буйныя гульцы на рынку і вядомыя бізнэсмены чакаюць істотнага аслаблення расійскай валюты. У прыватнасці, курс як мінімум да 100 рублёў за долар, а то і да 120, чакаюць Грэф, Патанін, Дэрыпаска і Кастын.